ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV یکی از شایع‌ترین عفونت‌های منتقل‌شونده از طریق تماس جنسی است. بسیاری از افراد ممکن است به این ویروس مبتلا شوند، بدون اینکه زگیل تناسلی یا نشانه قابل‌مشاهده‌ای داشته باشند. همین ویژگی باعث می‌شود انتقال ویروس گاهی بدون آگاهی فرد اتفاق بیفتد.یکی از پرسش‌های رایج مبتلایان این است که آیا پاکسازی ویروس HPV به معنای پایان قطعی احتمال انتقال آن است؟

پاسخ به این سؤال به وضعیت عفونت، عملکرد سیستم ایمنی و نتایج بررسی‌های پزشکی بستگی دارد. ناپدید شدن علائم به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که ویروس دیگر قابل انتقال نیست.آگاهی از روش‌های انتقال، نقش سیستم ایمنی و راهکارهای پیشگیری می‌تواند به افراد کمک کند تا با نگرانی کمتر و مسئولیت‌پذیری بیشتر از سلامت خود و شریک جنسی‌شان مراقبت کنند.

چرا ممکن است فرد به HPV مبتلا باشد اما هیچ علامتی نداشته باشد؟

HPV گروه بزرگی از ویروس‌ها را شامل می‌شود که انواع مختلفی دارند. بعضی از انواع آن باعث زگیل تناسلی می‌شوند و برخی دیگر می‌توانند تغییرات سلولی مرتبط با سرطان ایجاد کنند.بخش زیادی از عفونت‌های HPV هیچ علامت مشخصی ندارند. فرد ممکن است نه زگیل داشته باشد و نه درد، خارش یا ترشح غیرعادی را تجربه کند؛ اما همچنان به ویروس آلوده باشد. سیستم ایمنی در بسیاری از افراد طی یک تا دو سال عفونت را کنترل می‌کند، به‌طوری‌که ویروس دیگر در آزمایش‌های مربوط شناسایی نمی‌شود.

بااین‌حال، در بعضی افراد عفونت پایدار می‌ماند و به مراقبت بیشتری نیاز دارد.به همین دلیل، ظاهر طبیعی پوست و نداشتن زگیل تناسلی برای رد عفونت HPV کافی نیست. غربالگری مناسب و توجه به سابقه تماس جنسی اهمیت دارند.

HPV بدون علامت چگونه به دیگران منتقل می‌شود؟

HPV عمدتاً از طریق تماس مستقیم پوست و مخاط در فعالیت‌های جنسی منتقل می‌شود. رابطه واژینال، مقعدی و بعضی تماس‌های جنسی دهانی می‌توانند زمینه انتقال ویروس را فراهم کنند.

برای انتقال HPV وجود زگیل قابل‌مشاهده ضروری نیست. فردی که هیچ علامتی ندارد نیز ممکن است ویروس را به شریک جنسی خود منتقل کند.استفاده از کاندوم و سایر روش‌های محافظتی می‌تواند احتمال انتقال را کاهش دهد؛ اما چون همه نواحی پوست درگیر را نمی‌پوشاند، محافظت کامل ایجاد نمی‌کند.

از سوی دیگر، تشخیص زمان دقیق ابتلا معمولاً دشوار است. HPV ممکن است مدت‌ها بدون علامت باقی بماند؛ بنابراین مثبت شدن آزمایش لزوماً به معنای ابتلای اخیر یا انتقال ویروس در رابطه فعلی نیست گاهی از این موضوع می‌تواند از برداشت‌های نادرست و نگرانی‌های غیرضروری در روابط عاطفی جلوگیری کند.

سیستم ایمنی چه نقشی در کنترل عفونت HPV دارد؟

سیستم ایمنی نقش مهمی در شناسایی و کنترل سلول‌های آلوده به HPV دارد. در بسیاری از افراد، پاسخ ایمنی بدن باعث می‌شود عفونت طی ماه‌ها یا چند سال دیگر قابل‌شناسایی نباشد.

به همین دلیل، موضوع تقویت سیستم ایمنی در اچ پی وی مورد توجه افراد مبتلا قرار گرفته است. البته تقویت سیستم ایمنی به معنای مصرف خودسرانه مکمل‌ها یا افزایش نامحدود فعالیت سلول‌های دفاعی نیست.خواب کافی، تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم و پرهیز از مصرف دخانیات می‌توانند به عملکرد طبیعی سیستم ایمنی کمک کنند. ترک سیگار به‌ویژه اهمیت دارد؛ زیرا مصرف دخانیات با افزایش احتمال پایداری عفونت HPV ارتباط دارد.

افرادی که به دلیل بیماری یا مصرف داروهای سرکوب‌کننده ایمنی، سیستم دفاعی ضعیف‌تری دارند، ممکن است بیشتر در معرض عفونت پایدار قرار بگیرند.بااین‌حال، هیچ رژیم غذایی یا مکملی نمی‌تواند پاک شدن قطعی HPV را تضمین کند. پیگیری پزشکی همچنان بخش مهم مراقبت از افراد مبتلا است.

هگزایم چیست و چه نقشی در حمایت از سیستم ایمنی دارد؟

بسیاری از افراد پس از تشخیص HPV به دنبال داروی HPV هستند تا ویروس را به‌طور کامل از بدن حذف کنند. درحال‌حاضر، دارویی که بتواند ریشه‌کنی قطعی خود ویروس HPV را تضمین کند وجود ندارد؛ اما برای درمان زگیل‌ها و ضایعات ناشی از آن، روش‌های پزشکی مؤثری در دسترس است.

در کنار این روش‌ها، بعضی مکمل‌ها با هدف حمایت از عملکرد سیستم ایمنی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.هگزایم(Hexyme) یکی از فرآورده‌های شرکت اشبال فارما است که هر کپسول آن حاوی ۵۰۰ میلی‌گرم AHCC یا ترکیبات هگزوز فعال حاصل از قارچ خوراکی شیتاکه است. این ترکیب به دلیل اثرات احتمالی بر تنظیم پاسخ ایمنی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.

در برخی مطالعات کوچک، استفاده از AHCC در افراد مبتلا به عفونت پایدار HPV بررسی شده و نتایج اولیه امیدوارکننده‌ای گزارش شده است. بااین‌حال، این یافته‌ها برای اثبات اثربخشی قطعی هگزایم در حذف ویروس یا جلوگیری از انتقال آن کافی نیستند.

هگزایم یک مکمل حمایتی است و نباید جایگزین واکسیناسیون، غربالگری، درمان ضایعات یا پیگیری پزشکی شود. همچنین افرادی که داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی یا داروهای خاص مصرف می‌کنند، باید پیش از استفاده با پزشک یا داروساز مشورت کنند.

چگونه می‌توان خطر انتقال HPV را کاهش داد؟

کاهش احتمال انتقال HPV نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه است. یکی از مهم‌ترین آن‌ها واکسیناسیون HPV است که می‌تواند در برابر انواع مشخصی از ویروس، از جمله انواع مرتبط با بسیاری از سرطان‌ها و زگیل‌های تناسلی، محافظت ایجاد کند.

واکسن برای پیشگیری از عفونت‌های جدید طراحی شده است و عفونت موجود را درمان نمی‌کند. بااین‌حال، افراد واجد شرایط ممکن است حتی پس از ابتلا به یک نوع HPV نیز از محافظت در برابر انواع دیگر سود ببرند.استفاده صحیح و مداوم از کاندوم می‌تواند احتمال انتقال را کاهش دهد. همچنین بهتر است هنگام وجود زگیل یا ضایعات فعال، درباره زمان مناسب ازسرگیری تماس جنسی با پزشک مشورت شود.

انجام غربالگری سرطان دهانه رحم مطابق سن، سابقه پزشکی و دستورالعمل‌های معتبر اهمیت زیادی دارد. آزمایش HPV نیز در شرایط مشخص برای غربالگری دهانه رحم کاربرد دارد، اما آزمایش روتین و استانداردی برای بررسی همه انواع عفونت HPV در تمام افراد وجود ندارد.گفت‌وگوی آگاهانه با شریک جنسی و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده ضایعات جدید، از دیگر اقدامات مفید هستند.

چه زمانی فرد مبتلا به HPV باید به پزشک مراجعه کند؟

اگر زگیل، برجستگی یا تغییر غیرعادی در ناحیه تناسلی مشاهده شود، بهتر است فرد برای بررسی علت به پزشک مراجعه کند. همه ضایعات پوستی این ناحیه ناشی از HPV نیستند و تشخیص دقیق اهمیت دارد.افرادی که نتیجه غربالگری دهانه رحم یا آزمایش HPV آن‌ها غیرطبیعی است، باید پیگیری توصیه‌شده را انجام دهند؛ حتی اگر هیچ علامتی نداشته باشند.همچنین کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند یا سابقه ضایعات پیش‌سرطانی داشته‌اند، ممکن است به مراقبت اختصاصی نیاز داشته باشند.

در صورت وجود نگرانی درباره انتقال ویروس به شریک جنسی، پزشک می‌تواند درباره واکسیناسیون، اقدامات محافظتی و نیاز به بررسی‌های بیشتر راهنمایی کند.نکته مهم این است که نداشتن علامت یا برطرف شدن زگیل‌ها نباید باعث کنار گذاشتن پیگیری‌های ضروری شود.

جمع‌بندی

اچ پی وی حتی در نبود زگیل تناسلی یا علائم ظاهری نیز می‌تواند منتقل شود. به همین دلیل، ظاهر طبیعی پوست به‌تنهایی نشانه نبود عفونت یا از بین رفتن احتمال انتقال نیست. سیستم ایمنی در کنترل HPV نقش اساسی دارد و بسیاری از عفونت‌ها طی یک تا دو سال دیگر قابل‌شناسایی نخواهند بود. بااین‌حال، برخی عفونت‌ها پایدار می‌مانند و به پیگیری پزشکی نیاز دارند.هگزایم اشبال فارما، حاوی AHCC حاصل از قارچ شیتاکه، از فرآورده‌های مطرح در زمینه حمایت از پاسخ ایمنی است؛ اما درمان قطعی HPV محسوب نمی‌شود و نباید جایگزین مراقبت‌های پزشکی شود. واکسیناسیون، استفاده از روش‌های محافظتی، غربالگری مناسب و دریافت مشاوره تخصصی، مهم‌ترین اقدامات برای کاهش خطر عوارض و انتقال HPV هستند.